De Brabant Symfonie

Ontstaan

De symfonie is een initiatief van Jacques Hendrikx, die in 2012 het idee kreeg dat een Brabant Symfonie een impuls kon geven aan het Filharmonisch Orkest 's-Hertogenbosch waar hij op dat moment voorzitter van was. Hij bracht daarvoor componist Sjef van Rooij en arrangeur René Meester bij elkaar.


Opzet

Sjef van Rooij wilde de symfonie graag zo toegankelijk mogelijk houden, zodat hij zoveel mogelijk mensen aan zou spreken, en ook door zo veel mogelijk orkesten zou kunnen worden gespeeld. Hij koos voor een symfonie in 3 delen, geschreven voor een symfonieorkest in normale bezetting, in een goed in het gehoor liggende muzikale stijl. Ook verwerkte hij in de symfonie drie Brabantse melodieën die op verschillende manieren terug komen en zo voor herkenningspunten zorgen: in deel 1 'toen Hertog Jan ging varen', in deel 2 'het leven is goed in het Brabantse land' en in deel 3 'Brabant' van Guus Meeuwis.


Schrijfproces

Componist Sjef van Rooij begon in 2012 aan de symfonie. Toen hij in 2013 het eerste deel aan arrangeur René Meester liet horen, besloten ze eerst een praktische oplossing te zoeken hoe ze het beste konden samenwerken.

Door zijn visuele handicap maakt Sjef zijn composities niet in notenschrift, maar speelt hij ze in op een keyboard met een geheugen. Hij bedenkt de verschillende lagen van de instrumenten die samen het geluidsbeeld geven en speelt die 1 voor 1 in met zijn keyboard, samen met een metronoomklik. Die laatste is nodig om er voor te zorgen dat alle lagen synchroon bij elkaar blijven.

De Brabant Symfonie speelde Sjef zo in stukken van ongeveer 1-2 minuten in. Elk stuk had ieder weer 6 verschillende lagen/instrumenten, en sloot naadloos op het volgende stuk aan. Uiteindelijk vormden  een aantal van dergelijke stukken samen 1 deel van de symfonie.

De bestanden uit het keyboard bleken voor arrangeur René lastig te bewerken, omdat ze feilloos elke microseconde verschil in de duur van elke toon bevatten, die allemaal weer naar leesbare muziek in zestienden, achtsten, kwartnoten etc. vertaald moesten worden.

Daarvoor bleek Sjef's vroegere conservatoriumdocent Leon Kuypers een oplossing te hebben. Hij zette alle deeltjes om in goed leesbare midi bestanden.

Daarmee ging René vervolgens aan de slag. Hij vertaalde de door Sjef bedachte klankkleuren naar een speelbare partituur voor symfonieorkest, voegde dynamiek, tempi en frasering toe, en bracht daarna samen met Sjef de laatste wijzigingen in de structuur aan. Voor René was de uitdaging om zich het muzikale idioom van Sjef eigen te maken, voor Sjef was de uitdaging het eindresultaat te beoordelen via de beperkte afspeelmogelijkheden van een muzieknotatieprogramma op een computer.

Deze methode werd met deel 1 ontwikkeld en in de praktijk gebracht. Dit deel kwam in 2014 klaar, en het Filharmonisch Orkest 's-Hertogenbosch bleek bereid het uit te testen en zo bleek dat dit heel goed werkte. Vervolgens werden deel 2 en deel 3 op dezelfde manier gemaakt. Op deze manier ontstond uiteindelijk het totale werk in 3 delen, met een totale speelduur van 35 minuten.


Provincie

De symfonie was begin 2016 klaar. Noord-Brabant bleek de eerste en (voorlopig) enige provincie met een eigen symfonie te zijn. De Commissaris der Koning van Noord-Brabant kwam dit ter ore en nodigde initiatiefnemer, componist en arrangeur op 13 mei 2016 uit op het provinciehuis, waar zij de provincie de complete partituur aanboden. De Commissaris der Koning zet zich sindsdien in voor de uitvoering en verbreiding van deze symfonie.


Harmonieversie

In de rijke Brabantse muzikale cultuur spelen ook harmonie- en fanfareorkesten een belangrijke rol. Al snel was het idee ontstaan ook een versie voor harmonieorkest te maken. Hiertoe werd de bekende arrangeur Sjef Ipskamp bereid gevonden. In de loop van 2016 bewerkte hij de partituur tot een versie voor harmonieorkest.